بورس اوراق بهادار چیست؟ تعریف ساده، کاربرد و یک مثال واقعی

بورس اوراق بهادار بازاری متشکل و تحت نظارت است که در آن سهام شرکت‌ها، اوراق بدهی، واحدهای صندوق‌ها و برخی ابزارهای مشتقه طبق قواعد مشخص معامله می‌شوند. خریدار و فروشنده همدیگر را نمی‌بینند: سفارش‌ها از طریق کارگزار مجاز ثبت می‌شوند، قیمت از رقابت سفارش‌ها شکل می‌گیرد و نهادی مرکزی تسویه پول و انتقال مالکیت را تضمین می‌کند.

در ایران، بازارهای اصلی سهام «بورس اوراق بهادار تهران» و «فرابورس ایران» هستند و ناظر آن‌ها «سازمان بورس و اوراق بهادار» است. ثبت مالکیت و تسویه را «شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه» یا «سمات» انجام می‌دهد.

تعریف ساده بورس اوراق بهادار

«اوراق بهادار» سندی قابل نقل و انتقال است که حقی مالی را برای دارنده‌اش نشان می‌دهد. دارنده سهم یک شرکت به نسبت تعداد سهامش در مالکیت آن شریک است و از سود تقسیمی و حق رأی در مجمع بهره می‌برد.

اوراق بدهی، مانند انواع صکوک و اسناد خزانه، نشان می‌دهد دارنده آن به ناشر پول قرض داده یا در دارایی مشخصی سهیم شده است. او در سررسید، اصل و سود مشخصی دریافت می‌کند.

بورس جایی است که این اوراق پس از انتشار دست‌به‌دست می‌شوند. شرکتی که سرمایه می‌خواهد از راه بورس وارد بازار می‌شود و سهامدار هر وقت خواست سهمش را می‌فروشد. پس بورس دو کار اصلی دارد: تأمین مالی برای ناشران و نقدشوندگی برای سرمایه‌گذاران.

مهم‌ترین ابزارهایی که در بورس‌های ایران معامله می‌شوند عبارت‌اند از:

• سهام: سهم مالکیت در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس یا درج‌شده در فرابورس
• حق تقدم: حق خرید سهام جدید در افزایش سرمایه از محل آورده نقدی، که سهامداران فعلی اولویت آن را دارند. نماد آن با افزودن «ح» به انتهای نماد شرکت ساخته می‌شود، مثلاً «فولادح».
• اوراق بدهی: صکوک اجاره، مرابحه، اسناد خزانه اسلامی و اوراق مشابه با سود و سررسید مشخص
• واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله: صندوق‌های سهامی، مختلط، درآمد ثابت، اهرمی و صندوق‌های مبتنی بر کالا مانند طلا
• ابزارهای مشتقه: مانند قرارداد اختیار معامله سهام که ارزش آن به دارایی دیگری وابسته است

یک اشتباه رایج این است که حق تقدم را خودبه‌خود سهم بدانیم. دارنده باید تا پایان مهلت پذیره‌نویسی مبلغ آن را بپردازد یا آن را بفروشد. وگرنه شرکت حق تقدم‌های استفاده‌نشده را حراج می‌کند و فقط حاصل فروش، پس از کسر هزینه‌ها، به سهامدار می‌رسد.

بورس چطور کار می‌کند

معاملات بورس در سامانه‌ای الکترونیکی انجام می‌شود و سرمایه‌گذار سفارش خود را از طریق کارگزاری دارای مجوز در آن ثبت می‌کند. هر سفارش شامل نام نماد، تعداد، قیمت و نوع آن (خرید یا فروش) است.

سامانه، سفارش‌های خرید را از بالاترین قیمت و سفارش‌های فروش را از پایین‌ترین قیمت مرتب می‌کند. هر جا قیمت پیشنهادی خریدار و فروشنده به هم برسد، معامله انجام می‌شود. به این روش «حراج پیوسته» می‌گویند.

مسیر یک معامله سهام در بورس ایران به‌طور خلاصه این‌گونه است:

1. ثبت سفارش: سرمایه‌گذار در سامانه معاملات برخط کارگزار خود، سفارش خرید یا فروش را با قیمت و تعداد مشخص ثبت می‌کند.
2. بررسی قواعد: سامانه کنترل می‌کند که قیمت سفارش در محدوده دامنه نوسان مجاز آن روز باشد و اعتبار یا موجودی کافی وجود داشته باشد.
3. تطبیق سفارش: اگر در سمت مقابل سفارشی با قیمت مناسب باشد، معامله در همان لحظه انجام می‌شود. در غیر این صورت، سفارش در صف انتظار می‌ماند.
4. ثبت معامله: اطلاعات معامله در سامانه ثبت و در پرتفوی سرمایه‌گذار نمایش داده می‌شود.
5. تسویه: انتقال قطعی پول و مالکیت سهام در سمات انجام می‌شود. تسویه معاملات سهام در ایران به روش T+2 است، یعنی دو روز کاری بعد از روز معامله، وجه از کارگزار خریدار به کارگزار فروشنده منتقل و مالکیت به نام خریدار ثبت می‌شود.

هزینه معامله را دست‌کم نگیرید. طبق نرخ‌های اعلام‌شده در ۱۴۰۴، کارمزد و مالیات یک خرید و یک فروش سهام روی هم حدود ۱٫۲۵ درصد ارزش معامله است که نیم درصد آن مالیات مقطوع فروش است. پس در نوسان‌گیری کوتاه‌مدت، قیمت باید بیش از یک درصد بالا برود تا فقط سر به سر شوید.

قیمت با عرضه و تقاضا تعیین می‌شود: وقتی خریداران یک سهم زیاد و فروشندگان کم باشند، قیمت بالا می‌رود و برعکس. این عرضه و تقاضا باید بر پایه اطلاعات باشد، برای همین شرکت‌های بورسی موظف‌اند صورت‌های مالی، گزارش‌های ماهانه و اطلاعات مهم خود را به‌موقع در سامانه «کدال» منتشر کنند که زیر نظر سازمان بورس است.

پس از مجمع، قیمت سهم به اندازه سود نقدی مصوب تعدیل می‌شود و پایین می‌آید. این افت زیان نیست، چون همان مبلغ به‌صورت طلب سود به سهامدار تعلق می‌گیرد.

نهادهای اصلی بازار سرمایه ایران

بازار سرمایه ایران بر اساس «قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران» مصوب آذر ۱۳۸۴ سازمان‌دهی شده است. این قانون ساختاری دولایه ایجاد کرد: یک لایه سیاست‌گذار و ناظر و یک لایه اجرایی که بورس‌ها و سایر نهادها را شامل می‌شود. جدول زیر نقش هر نهاد را نشان می‌دهد:

نهاد	نقش اصلی	نکته برای سرمایه‌گذار
شورای عالی بورس و اوراق بهادار	عالی‌ترین رکن سیاست‌گذاری بازار سرمایه	تصمیم‌های کلان، مانند صدور مجوز تأسیس بورس‌ها، در این شورا گرفته می‌شود
سازمان بورس و اوراق بهادار	ناظر و تنظیم‌گر بازار؛ صدور مجوز نهادهای مالی، وضع مقررات و نظارت بر رعایت آن‌ها	تغییر دامنه نوسان، قواعد معاملاتی و مجوز کارگزاری‌ها از تصمیم‌های این سازمان است
شرکت بورس اوراق بهادار تهران	اداره بازار سهام و اوراق برای شرکت‌های پذیرفته‌شده با شرایط سخت‌گیرانه‌تر	شرکت‌های بزرگ و قدیمی‌تر عموماً در این بازار هستند
فرابورس ایران	اداره بازارهای اول، دوم و پایه و بازار اصلی اوراق بدهی	بخش بزرگی از اوراق بدهی و شرکت‌های جوان‌تر در فرابورس معامله می‌شوند
بورس کالای ایران و بورس انرژی	معامله کالاهایی مانند فولاد، فرآورده‌های پتروشیمی، محصولات کشاورزی، برق و فرآورده‌های نفتی	برخی ابزارهای مالی مانند گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های کالایی هم در این بورس‌ها عرضه می‌شوند
سمات (شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه)	ثبت و نگهداری مالکیت اوراق، پایاپای و تسویه معاملات	سامانه سجام و صدور کد بورسی به این شرکت مربوط است
شرکت‌های کارگزاری	واسطه رسمی ثبت سفارش سرمایه‌گذاران	فقط از طریق کارگزاری دارای مجوز سازمان بورس می‌توان معامله کرد
سامانه کدال	انتشار اطلاعات و صورت‌های مالی شرکت‌ها	منبع رسمی اطلاعات هر نماد پیش از تصمیم‌گیری

بورس اوراق بهادار تهران قدیمی‌ترین بخش این ساختار است. قانون تأسیس آن در سال ۱۳۴۵ تصویب شد و معاملات آن از ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ با سهام تعداد اندکی شرکت آغاز شد. فرابورس ایران در سال ۱۳۸۷ تأسیس شد تا بازاری با شرایط پذیرش انعطاف‌پذیرتر برای شرکت‌ها و ابزارهای مالی جدید فراهم کند.

شاخص کل بورس تهران (TEDPIX) با عدد پایه ۱۰۰ در فروردین ۱۳۶۹ آغاز شد. این شاخص سود نقدی تقسیم‌شده را هم در نظر می‌گیرد، پس بازده کل بازار نسبت به همان مبنا را نشان می‌دهد، نه وضع یک سهم خاص را.

تفاوت بورس تهران و فرابورس

از دید یک سرمایه‌گذار خرد، خرید و فروش سهم در بورس تهران و فرابورس تقریباً یکسان است و با همان کد بورسی و همان سامانه کارگزار انجام می‌شود. تفاوت اصلی در شرایط پذیرش شرکت‌ها و نوع بازارهاست:

ویژگی	بورس اوراق بهادار تهران	فرابورس ایران
شرایط پذیرش	سخت‌گیرانه‌تر از نظر سرمایه، سابقه سودآوری و شفافیت	انعطاف‌پذیرتر، به‌ویژه برای شرکت‌های کوچک‌تر و جوان‌تر
بازارهای سهام	بازار اول و بازار دوم	بازار اول، بازار دوم و بازار پایه
بازار پایه	ندارد	دارد؛ برای شرکت‌هایی که شرایط بازارهای اصلی را ندارند، در سه تابلوی زرد، نارنجی و قرمز
اوراق بدهی	بخشی از اوراق بدهی	بخش عمده بازار اوراق بدهی، از جمله اسناد خزانه اسلامی
سطح ریسک	به‌طور کلی شرکت‌ها اطلاعات و سابقه بیشتری دارند	در بازار پایه، ریسک و نوسان نقدشوندگی معمولاً بیشتر است

قواعد معاملات سهام در ایران

قواعد بازار ثابت نیستند و سازمان بورس، بورس تهران و فرابورس در شرایط مختلف آن‌ها را تغییر می‌دهند. اعداد این بخش بر اساس قواعد اعلام‌شده تا مهر ۱۴۰۵ است و پیش از هر معامله باید آخرین اطلاعیه‌های رسمی را بررسی کرد.

ساعت معاملات

معاملات سهام و حق تقدم در بورس تهران و بازارهای فرابورس در روزهای شنبه تا چهارشنبه، به‌جز تعطیلات رسمی، انجام می‌شود. هر جلسه معاملاتی دو مرحله اصلی دارد:

• پیش‌گشایش (ساعت ۸:۴۵ تا ۹): سفارش‌ها ثبت می‌شوند اما معامله‌ای انجام نمی‌شود. در پایان این مرحله، قیمت گشایش بر اساس سفارش‌های ثبت‌شده کشف می‌شود. در چند دقیقه پایانی پیش‌گشایش، امکان ویرایش یا حذف سفارش وجود ندارد.
• معاملات پیوسته (ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰): سفارش‌ها به‌صورت لحظه‌ای با هم تطبیق داده می‌شوند و معامله انجام می‌شود.

ساعت معاملات برخی ابزارها، مانند اوراق بدهی یا صندوق‌های خاص، و همچنین بورس کالا و بورس انرژی، با بازار سهام متفاوت است. ساعت بازار سهام هم گاهی تغییر می‌کند؛ مثلاً در روزهای ابتدایی بازگشایی بازار در اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت معاملات به‌طور موقت تمدید شد.

دامنه نوسان

دامنه نوسان حداکثر درصدی است که قیمت یک سهم در یک روز معاملاتی می‌تواند نسبت به قیمت پایانی روز قبل بالا یا پایین برود. قیمت پایانی در بورس ایران میانگین وزنی قیمت معاملات آن روز است و لزوماً با آخرین قیمت معامله‌شده برابر نیست.

این محدودیت برای کنترل نوسان‌های هیجانی وضع شده است. منتقدان می‌گویند گاهی به صف‌های طولانی خرید یا فروش منجر می‌شود و کشف قیمت را چند روز عقب می‌اندازد.

بازار یا ابزار	دامنه نوسان روزانه (طبق قواعد اعلام‌شده در ۱۴۰۵)
سهام و حق تقدم بورس تهران	مثبت و منفی ۳ درصد
سهام بازارهای اول و دوم فرابورس	مثبت و منفی ۳ درصد
بازار پایه زرد	مثبت و منفی ۳ درصد
بازار پایه نارنجی	مثبت و منفی ۲ درصد
بازار پایه قرمز	مثبت و منفی ۱ درصد
صندوق‌های طلا و برخی صندوق‌های خاص	دامنه متفاوت و معمولاً بازتر از سهام؛ برای هر صندوق جداگانه اعلام می‌شود

این اعداد بارها تغییر کرده‌اند. دامنه نوسان سهام در سال‌های مختلف از ۵ درصد تا ۱ درصد متغیر بوده و سازمان بورس در شرایط بحرانی آن را موقتاً کاهش می‌دهد.

قاعده «حجم مبنا» هم از سال ۱۳۸۲ بخشی از قواعد بازار بود و در بعضی نمادها باعث قفل شدن قیمت می‌شد. از ابتدای دی ۱۴۰۴، حجم مبنای همه نمادها به یک سهم کاهش یافت و این قاعده عملاً حذف شد.

کد بورسی چیست و چگونه گرفته می‌شود

کد بورسی شناسه یکتای هر سرمایه‌گذار در بازار سرمایه ایران است که معاملات او با آن ثبت می‌شود. این کد معمولاً ترکیبی از چند حرف ابتدایی نام خانوادگی و چند رقم است.

هر فرد فقط یک کد بورسی دارد و با همین کد می‌تواند از طریق کارگزاری‌های مختلف در بورس تهران، فرابورس و بورس کالا معامله کند. فرایند دریافت آن به‌طور کلی این مراحل را دارد:

1. ثبت‌نام در سجام: سجام یا «سامانه جامع اطلاعات مشتریان» را سمات راه‌اندازی کرده است. در این سامانه، اطلاعات هویتی، شغلی و حساب بانکی ثبت می‌شود.
2. احراز هویت: احراز هویت ممکن است به‌صورت غیرحضوری از راه‌های تعیین‌شده یا حضوری در کارگزاری‌ها و دفاتر پیشخوان مجاز انجام شود. روش‌های موجود در طول زمان تغییر کرده‌اند.
3. انتخاب کارگزاری مجاز: فهرست کارگزاری‌های دارای مجوز در سایت سازمان بورس منتشر می‌شود. پیش از ثبت‌نام، مجوز کارگزار را از همین منبع بررسی کنید.
4. ثبت‌نام در کارگزاری و دریافت کد بورسی: اگر کد بورسی نداشته باشید، کارگزاری آن را برای شما صادر می‌کند. اگر داشته باشید، همان کد در کارگزاری جدید فعال می‌شود.
5. دریافت دسترسی سامانه معاملات برخط: پس از تکمیل ثبت‌نام، نام کاربری و رمز سامانه معاملاتی کارگزار در اختیار شما قرار می‌گیرد.
6. واریز وجه و شروع معامله: وجه را فقط به حساب‌های اعلام‌شده در سامانه رسمی کارگزار واریز کنید.

سهمی که از یک کارگزاری خریده‌اید فقط از همان «کارگزار ناظر» قابل فروش است. برای فروش از کارگزاری دیگر، در کارگزاری جدید درخواست «تغییر کارگزار ناظر» ثبت کنید. این کار معمولاً برخط انجام می‌شود و حدود دو روز کاری زمان می‌برد.

حساب بانکی ثبت‌شده در سجام را به‌روز نگه دارید، چون از ۱۴۰۱ ناشران بورسی موظف شدند سود نقدی مصوب مجمع را از طریق سجام به همین حساب بپردازند. طبق قانون تجارت، مهلت پرداخت سود هشت ماه پس از تصمیم مجمع است.

یک مثال واقعی: توقف ۸۰ روزه بازار و بازگشایی در اردیبهشت ۱۴۰۵

بر اساس گزارش رسانه‌های اقتصادی ایران، پس از آغاز درگیری نظامی در اسفند ۱۴۰۴، معاملات بازار سهام متوقف شد. این توقف حدود ۸۰ روز طول کشید و در رسانه‌ها طولانی‌ترین تعطیلی تاریخ بازار سرمایه ایران توصیف شد.

مسئولان بورس هدف این تصمیم را حفاظت از دارایی سهامداران، جلوگیری از معاملات هیجانی و فراهم شدن شرایط معامله با اطلاعات دقیق‌تر اعلام کردند.

بازار سهام روز سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ با مرحله پیش‌گشایش ساعت ۸:۴۵ بازگشایی شد. این بازگشایی کامل نبود و طبق گزارش‌ها، شماری از نمادهای بزرگ که از جنگ آسیب مستقیم دیده بودند، در مرحله اول بسته ماندند.

دامنه نوسان روی مثبت و منفی ۳ درصد ماند و ساعت معاملات در روزهای نخست موقتاً تمدید شد تا حجم بالای سفارش‌ها مدیریت شود. هم‌زمان، بسته‌ای از اقدامات حمایتی، از جمله تسهیلات برای سهامداران خرد، اعلام شد.

این مثال چند مفهوم این مقاله را به‌خوبی نشان می‌دهد:

• سازمان بورس به‌عنوان ناظر می‌تواند معاملات کل بازار یا یک نماد را متوقف کند و قواعدی مانند ساعت معاملات و دامنه نوسان را تغییر دهد.
• دامنه نوسان سقف و کف روزانه قیمت را تعیین می‌کند و در دوره‌های بحرانی ابزار اصلی کنترل هیجان است.
• توقف معاملات یعنی ریسک نقدشوندگی: سهامدار در این دوره، حتی اگر می‌خواست، نمی‌توانست سهم خود را بفروشد.

نمونه قدیمی‌تری هم وجود دارد. در مهر ۱۴۰۳، در پی تنش‌های منطقه‌ای، هیئت‌مدیره سازمان بورس دامنه نوسان سهام را برای مدت کوتاهی به مثبت و منفی ۱ درصد کاهش داد و در ۲۱ مهر همان سال آن را به مثبت و منفی ۳ درصد افزایش داد.

یک مثال عددی فرضی هم سازوکار دامنه نوسان را روشن می‌کند. فرض کنید قیمت پایانی سهمی در بورس تهران دیروز ۱۰٬۰۰۰ ریال بوده است. با دامنه نوسان مثبت و منفی ۳ درصد، امروز فقط سفارش‌هایی با قیمت بین ۹٬۷۰۰ تا ۱۰٬۳۰۰ ریال پذیرفته می‌شوند.

اگر خریداران حاضر باشند گران‌تر بخرند اما فروشنده‌ای در سقف قیمت نباشد، «صف خرید» تشکیل می‌شود و اگر عکس آن رخ دهد، «صف فروش».

کاربردهای بورس اوراق بهادار

بورس فقط محل خرید و فروش سهم نیست و برای گروه‌های مختلف کاربرد متفاوتی دارد:

گروه	کاربرد بورس
شرکت‌ها	تأمین مالی از طریق عرضه اولیه سهام، افزایش سرمایه یا انتشار اوراق بدهی، بدون نیاز کامل به وام بانکی
سرمایه‌گذاران فردی	امکان شراکت در مالکیت شرکت‌ها با مبالغ کم، دسترسی به صندوق‌های متنوع و امکان فروش دارایی در زمان معاملات
دولت	انتشار اوراق بدهی دولتی، مانند اسناد خزانه، برای تأمین مالی و واگذاری سهام شرکت‌های دولتی
اقتصاد کشور	هدایت پس‌انداز به سمت تولید، کشف قیمت شفاف دارایی‌ها و الزام شرکت‌ها به افشای اطلاعات

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بورس

بورس قانون‌مند و تحت نظارت است، اما این به معنی تضمین سود یا حفظ اصل سرمایه نیست. مهم‌ترین ریسک‌هایی که هر تازه‌واردی باید بشناسد عبارت‌اند از:

• ریسک کاهش قیمت: قیمت سهام ممکن است به دلیل عملکرد ضعیف شرکت، شرایط اقتصادی یا رویدادهای سیاسی برای مدت طولانی کاهش یابد.
• ریسک نقدشوندگی: صف فروش، توقف نماد یا توقف کل بازار ممکن است فروش سهم را برای روزها یا هفته‌ها ناممکن کند. توقف ۸۰ روزه بازار نمونه‌ای روشن از این ریسک است.
• ریسک‌های کلان اقتصادی: تورم، نرخ ارز، نرخ سود بانکی و قیمت‌گذاری دستوری بر سودآوری بسیاری از شرکت‌های بورسی ایران اثر مستقیم دارند.
• ریسک تصمیم‌های مقرراتی: تغییر دامنه نوسان، ساعت معاملات، مالیات‌ها و سیاست‌های صنعتی ممکن است در کوتاه‌مدت بازار را تحت تأثیر قرار دهد.
• ریسک تصمیم هیجانی: خرید در اوج هیجان و فروش در اوج ترس از رایج‌ترین دلایل زیان سرمایه‌گذاران خرد است.
• ریسک کلاهبرداری: کانال‌های سیگنال‌فروشی، وعده سود تضمینی، پیشنهاد سبدگردانی از سوی افراد بدون مجوز و دستکاری قیمت در نمادهای کوچک از خطرهای رایج است. سبدگردانی و مشاوره سرمایه‌گذاری فقط از نهادهای دارای مجوز سازمان بورس مجاز است.

معامله فارکس یا رمزارز از طریق بروکرهای خارجی، بورس اوراق بهادار به معنای بالا نیست. این بروکرها زیر نظر سازمان بورس ایران نیستند، فعالیت در آن‌ها با محدودیت‌ها و ابهام‌های حقوقی و مقرراتی همراه است و تحریم‌ها ممکن است دسترسی یا برداشت وجه را مختل کند.

این مقاله برای آشنایی با مفهوم بورس نوشته شده و توصیه سرمایه‌گذاری یا پیشنهاد خرید و فروش هیچ نمادی نیست. تصمیم سرمایه‌گذاری باید با توجه به شرایط مالی شخصی، افق زمانی و میزان تحمل ریسک گرفته شود و در صورت نیاز با مشاور دارای مجوز رسمی مشورت شود.

سوالات متداول

فرق سازمان بورس با بورس تهران چیست؟

سازمان بورس و اوراق بهادار نهاد ناظر و مقررات‌گذار کل بازار سرمایه است و مجوز بورس‌ها، کارگزاری‌ها و صندوق‌ها را صادر می‌کند. شرکت بورس اوراق بهادار تهران یکی از بازارهای تحت نظارت این سازمان است که معاملات را اداره می‌کند. فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی هم زیر نظر همین سازمان فعالیت می‌کنند.

سمات چه کاری انجام می‌دهد؟

سمات یا شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، مالکیت اوراق بهادار را ثبت و نگهداری می‌کند و تسویه پول و سهام بین کارگزاری‌ها را انجام می‌دهد. سامانه سجام هم توسط همین شرکت راه‌اندازی شده است.

ساعت کار بورس تهران چه زمانی است؟

طبق قواعد جاری تا مهر ۱۴۰۵، معاملات سهام شنبه تا چهارشنبه برگزار می‌شود؛ پیش‌گشایش از ساعت ۸:۴۵ تا ۹ و معاملات پیوسته از ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰. این ساعت‌ها ممکن است در شرایط خاص تغییر کند و باید اطلاعیه‌های رسمی را دنبال کرد.

دامنه نوسان سهام در حال حاضر چقدر است؟

برای سهام بورس تهران و بازارهای اصلی فرابورس، مثبت و منفی ۳ درصد است و در تابلوهای نارنجی و قرمز بازار پایه کمتر است. این عدد بارها تغییر کرده و سازمان بورس در شرایط بحرانی آن را موقتاً کاهش می‌دهد.

آیا سرمایه‌گذاری در بورس سود تضمین‌شده دارد؟

نه. سهام هیچ سود تضمین‌شده‌ای ندارد و قیمت آن ممکن است کاهش یابد. فقط برخی اوراق بدهی، مانند صکوک و اسناد خزانه، سود مشخصی در سررسید دارند که آن هم به توان پرداخت ناشر و ضامن وابسته است.

جمع‌بندی

بورس اوراق بهادار بازاری منظم و تحت نظارت برای معامله سهام، اوراق بدهی، واحدهای صندوق و ابزارهای مشتقه است. در ایران، سازمان بورس ناظر است، بورس تهران و فرابورس بازار سهام را اداره می‌کنند، سمات تسویه می‌کند و سرمایه‌گذار با کد بورسی و از طریق کارگزار مجاز وارد بازار می‌شود.

قواعد بازار تغییر می‌کنند و توقف ۸۰ روزه بازار نشان داد ریسک نقدشوندگی واقعی است. بورس برای شرکت‌ها ابزار تأمین مالی و برای مردم راه شراکت در اقتصاد است، اما سودش تضمین‌شده نیست و شناخت سازوکار و ریسک‌ها پیش از هر تصمیمی ضروری است.